BBC miniserie 1981, opnieuw uitgebracht door Just Entertainment in 2006
2 cd’s, 180 min en 106 minuten aan extra’s
Vaak als een spel, film of serie gebaseerd op een boek wordt uitgebracht, staat men,
begrijpelijk en terecht, stil bij dat boek of andere oorspronkelijke uitgave. Soms
loopt dit uit op ongeneerd nieuwe media-bashing: het boek is beter (dan de film/het
spel), was beter, en zal altijd beter blijven.
Graag distantieer ik me daarvan. Niet iedereen leest, niet iedereen kijkt veel film;
en het ene medium is niet per se beter dan het andere. Beide media brengen hun eigen
voordelen en beperkingen mee. Sommige zaken lenen zich wat beter voor het grote scherm
dan andere. Het boek is niet altijd beter: sommige langdradige verhalen varen wel
bij het mes van de film. In andere gevallen kunnen boek en film prima naast elkaar
bestaan, omdat ze elkaar aanvullen of in het verhaal andere zaken naar voren halen.
En niet altijd was het boek er eerst, zoals in het geval van de welbekende The Hitchhiker’s
Guide to the Galaxy van Douglas Adams aan de hand is. Bovendien bestaat dit werk
in opvallend veel verschillende media.
THHGTTG is oorspronkelijk ontstaan als radio-show voor de BBC eind jaren ’70 van
de vorige eeuw, grotendeels van de hand van Douglas Adams. Adams bewerkte dit materiaal
vervolgens tot vijf boeken, die zowel los als gebundeld (“een trilogie in vijf delen”)
gepubliceerd werden. Verder is het bewerkt tot een theater-show, een tv-serie, een
computerspel, een strip, een Hollywood-film, twee handdoeken en tot een radioshow
die volgde op de oorspronkelijke radioshow. Interessant genoeg zijn de meeste bewerkingen
van de hand van Douglas Adams zelf – de (vaakgehoorde) kritiek dat zij die het origineel
aanpassen de essentie van het verhaal niet zouden begrijpen gaat hier al niet op.
De Hollywood-film van nog niet zo lang geleden zal velen nog wel bij staan. Persoonlijk
vond ik de film verschrikkelijk; ik ken er echter velen die het leuk, goed, hilarisch
tot geweldig vonden. Vóór de film was er echter de tv-serie van de BBC, die onlangs
- nou ja, in 2006 - , opnieuw op DVD is uitgebracht door Just Entertainment. De serie
is alles wat de film niet is: ouderwets traag en langdradig, en volgestopt met kneuterige
bordkartonnen decors en mannen-in-pakken als Vogons. De serie is ook alles wat de
film niet is: het verhaal en vooral de typische Douglas Adams-tongue-in-cheek-humor
komen goed tot zijn recht – en Adams had er in het hoorspel en de boeken ook heel
wat woorden bij nodig om eens een punt te maken. THHGTTG zit vol met onderbroekenlol
en slapstick; er zitten echter ook wat intellectuele valkuilen, doordenkertjes en
maatschappij-kritische tussendoortjes in. Dit laatste krijgt in de serie alle ruimte
– deze is dan ook direct op de oorspronkelijke hoorspelen gebaseerd, en daarmee bedoel
ik direct: men hoefde alleen playbackend nog een beetje te acteren onder de geluidsband,
die nagenoeg integraal in de serie is overgenomen. Een groot deel van de acteurs
uit het hoorspel is dan ook, nu op beeld, in de serie weer teruggekeerd.
Aangezien de serie het hoorspel zo getrouw volgt, zijn er allerlei scènes waarin
de acteurs er maar een beetje bij staan en informatie uitwisselen. Dit drukt het
tempo enorm - maar dat geeft niet, de rest is ook bijzonder on-hip en on-flitsend:
naast de al genoemde huis-tuin-en-keuken-decors, zijn alle hoofdrolspelers bijzonder
onaantrekkelijk en zeer Brits, alle niet-mensen zeer ongeloofwaardig en is Zaphods
tweede hoofd wel zo overduidelijk met papier-lijm op zijn schouder geplakt dat je
soms bang bent dat het er af valt. Een en ander is dus prima materiaal voor een regenachtige
zondag waarop je zin hebt een beetje te hangen en vooral de slappe lach om alles
te krijgen. En is de slappe lach niet waar het Adams vooral om is gegaan?
