Brian Herbert & Kevin J. Anderson – Paul of Dune

London: Hodder & Stoughton, 2008

Geimporteerd door Nilsson & Lamm

512 pp., adviesverkoopprijs e 17,95

coverillustratie: Dominic Harman

Het lijkt me niet makkelijk de zoon van een grote schrijflegende te zijn, zeker niet als je het erfgoed van je vader of moeder wil voort zetten en/of ongepubliceerde delen ervan alsnog wil publiceren. Neem een Tolkien, of een Frank Herbert – geen makkelijk voetsporen om in te treden.

 Desondanks zijn zonen van beide genoemde auteurs met het materiaal van hun vader aan de slag gegaan. Brian Herbert heeft hierin ervoor gekozen alleen de biografie van zijn vader (Dreamer of Dune) geheel eigenhandig te schrijven; voor het voortzetten van de Dune-saga werkt hij al heel wat boeken samen met Kevin J. Anderson. Een goede stap, lijkt mij; Anderson’s eigen Saga of the Seven Suns zijn boeiende, vlot geschreven boeken, en als spin-off schrijver voor bijvoorbeeld Star Wars en de X-Files heeft hij bewezen prima uit te voeten te kunnen met een universum en karakters die aan een ander’s brein ontspoten zijn.

Met Brian Herbert is Anderson nu aan zijn tiende Duin-boek toegekomen, Paul of Dune. De flap-tekst legt uit waarom dit boek er moest komen: wat gebeurd er allemaal met de karakters tussen Frank Herbert’s eerste boek Dune en de opvolger Dune Messiah? Een vraag die mij niet zozeer dwars zat, maar anderen – de auteurs, de uitgever, de fans? – kennelijk wel. Hoe kan het dat Paul Maud’Dib zo plots in een gruwelijke dictator veranderd was in Dune Messiah?

Die laatste vraag wordt naar mijn mening niet afdoende beantwoord in Paul of Dune. Zelf zou ik ‘m niet zo snel stellen – het leidt maar tot veel uitleggerij en wat psychologie van de koude grond. Herbert & Anderson zijn geen Pieter Baan Centrum; Paul Atreides Maud’Dib is niet zomaar tijdelijk ontoerekeningsvatbaar te verklaren. En waarom ook? Zijn er niet gewoon dictators in de wereld omdat die er nu soms eenmaal zijn, ook in de toekomst - en levert dat niet spannende verhalen op?

Kennelijk voelt iemand zich toch verplicht een uitleg te geven. Die is nogal kort door de bocht: er wordt een incident in het verleden van Paul geïntroduceerd dat zijn visie op geweld en krachtdadig optreden nogal negatief beïnvloed (altijd zo hard mogelijk optreden); en aanslagen op hemzelf, zijn geliefden en zijn thuiswereld maken hem furieus en niets ontziend. Tsja. Daar zou ik ook boos van worden, hoor. Maar het ontketenen van een universele Jihad? Zit er dan niet een ander steekje nog los? Of ben je als leider de controle over de geweldspiraal gewoon volledig verloren?

 Herbert & Anderson komen met nóg een reden op de proppen. Niet onbekend in de gemiddelde rechtszaal, zowel in strafrechtelijke zaken als financiële wandaden: ik kon niet anders, edelachtbare. Overmacht. Noodweer. Ik moest wel handelen, om erger te voorkomen. Paul Maud’Dib ziet de toekomst, en ook al komen er in zijn Jihad miljoenen mensen om het leven, het zouden er miljarden geweest zijn als hij niet zo had gehandeld.

 Ja, ja. Zo ken ik er ook nog een paar. Maar meer dan dat, wat boeit het? Een paar psychologische hypothesen gebaseerd op wat Paul in zijn jeugd heeft moeten door staan - wat, BTW, nog wel mee valt, vergeleken met, ik noem maar wat, een gemiddeld Afrikaans kindsoldaat – veranderen niets aan de rest van het verhaal, dat toch al in vijf delen geschreven is. De jihad van Maud’Dib is gruwelijk in het Duin-universum van Frank Herbert. Basta.

Het feit dat de auteurs niet écht diepgravend op de beweegredenen van Paul in gaan draagt ook bij aan het falen van dit psychologische rapport. Voorop gesteld dat het boek plezierig geschreven is en zeker geen straf is om te lezen, blijft het wel allemaal bijzonder aan het oppervlak. Geen enkel karakter krijgt de aandacht die zij of hij verdient; de hoofdstukjes, elk vanuit een ander personage geschreven, duren maar enkele pagina’s. Dit is ook zo in Anderson’s Saga of the Seven Suns, en lijkt eigen aan Anderson’s stijl. Het is niet zozeer bezwaarlijk; al zijn boeken, inclusief deze, zijn onderhoudend en lezen lekker weg. Wat het wel is, is vrij oppervlakkig; het geheel beklijft niet echt. Een tiran op de ongelooflijke schaal van Paul Maud’Dib, zeker in ogenschouw genomen dat het best een aardige jongen was in zijn jeugd, verdient echter meer: óf een doorwrocht psychologisch werk, of niets. Een goed verhaal kan baat hebben bij een gruwelijke slechterik, en soms is slecht gewoon slecht. Sauron heeft óók niet in het PBC gezeten, nietwaar.

Tessel M. Bauduin

[Home] [HSF-artikelen] [Recensies] [Te verschijnen boeken]

Alle inhoud (c) 2009 Holland SF & individuele schrijvers. Nadruk verboden.

Holland SF en Wonderwaan zijn NCSF publicaties

Holland SF-website onderhouden door Simon Dekker 

Holland SF -  Wonderwaan                                      Thuis in het vreemde

                                                                             sciencefiction - fantasy - horror - fantastiek