Anathem

Neal Stephenson, Anathem

London: Atlantic Books, 2008 (paperback)

Importeur: Nilsson & Lamm [Postbus 195 1380 AD Weesp]

937 pp.

Adviesprijs: e 22,95

Omslag: onbekend

Neal Stephenson is een ongelooflijke veelschrijver, met als éennalaatste hoogtepunt het 3-delige en meer dan 3000 pagina’s tellende The Baroque Cycle, waarin hij de aanloop tot de Verlichting, de uitvinding van de wetenschap zoals we die nu kennen, nog eens over dunnetjes over doet. Hierin voerde Stephenson een groot aantal historische karakters op, en niet de minste: Newton, Leibniz en Huygens, om maar wat reuzen uit de wetenschapsgeschiedenis te noemen. De boeken waren niet alleen historisch adequaat, ook wetenschappelijk klopte het – een prestatie van formaat.

Kennelijk is de wetenschap Stephenson goed bevallen. Maar hij blijft wel auteur, en heeft bovendien een fikse eigendunk, en dus heeft hij besloten het beter te doen. Of wel, een alternatieve wetenschapsgeschiedenis, in een alternatief maar toch wel met de aarde overeenkomend universum. Dat brengt ons: Anathem.

Nou is een gemiddelde wetenschapgeschiedkundig werk niet om door te komen. Saai, langdradig, te technisch en/of te betuttelend, niet te volgen, te gedetailleerd. Het mooie van The Baroque Cycle, dat ik met plezier al twee keer herlezen heb, is dat het een goed, begrijpelijk en ook boeiend beeld van de 18e-eeuwse wetenschapsgeschiedenis schetst. Her en der kan je gewoon een beetje diagonaal lezen, want er staan wel vrij veel woorden in, maar absoluut onderhoudend.

Niet zo in Anathem. Saai, saai, saai. De hoeveelheid woorden is overweldigend, wat nog versterkt wordt door het feit dat Stephenson een geheel nieuw wetenschappelijk jargon heeft bedacht, passend bij zijn nieuwe wetenschappelijke systeem. Aardig idee, hoor, en ik vind het best te prijzen dat je een alternatief wetenschappelijk systeem zo volledig mogelijk op wil zetten, maar het is gewoon onnavolgbaar! En dan bedoel ik niet onnavolgbaar knap (hoewel het wél knap is), maar vooral een onnavolgbare, en oninteressante brei van woorden. Nadat mijn collega Jaap er al niet doorkwam, heb ik het dus wel héél diagonaal gelezen.

Het verhaal in het kort (zover als dat kan bij een boek dat makkelijk twee kilo weegt): op de planeet Arbre woont hoofdpersoon Erasmas in een klooster-achtige omgeving voor wetenschappers, die zijn afgeschermd van de rest van de wereld en zich, gecontroleerd, heel langzaam ontwikkelen. De wereld buiten de muren gaat rap door alle hoogte- en dieptepunten van ontwikkeling heen. De komst van een schip buitenaardsen maakt dat Erasmas zich genoodzaakt ziet het klooster te ontvluchten. Dan volgen er 700 pagina’s ontwikkelingen – ik vat het maar even zo samen – waarin het er vooral om gaat dat er parallele universa zijn, waar de hoofdpersoon ook in en door beweegt. De verhaallijnen wisselen ook tussen deze universa: er zijn dus meerdere waarheden. Uiteindelijk eind goed al goed: er komt een nieuw systeem voor de wetenschappers, minder restrictief, en Erasmas trouwt zijn geliefde. Hoera!

Hiervoor heb je dan wel even fiks op je tanden moeten bijten. Naast de zelf-uitgevonden wetenschap en jargon van Stephenson en de verwarring met de buitenaardse wetenschap zijn het natuurlijk vooral de parallele tijdlijnen die het een eitje maken. En de grandiose, pagina-lange beschrijvingen van mathematica en natuurkunde zijn ook niet te versmaden. Je zou bijna denken dat het chick-lit was, als je even 1000 pagina’s over zou slaan! De verklarende woordenlijsten en schemata zouden bijna overbodig zijn.

Voor de liefhebber en doorbijter dus.

Die ook wel wat van wiskunde weet – of wil weten.

NB. Anathem is het eerste SF-boek dat gerecenseerd is in Nature. Dat is natuurlijk een prestatie van formaat en zegt niet alleen iets over de wetenschappelijke pretenties van Stephenson in Anathem, maar ook over de accuraatheid ervan.

Tessel M. Bauduin

HSF jaargang 43 (2009), nr. 2

[Home] [HSF-artikelen] [Recensies] [Te verschijnen boeken]

Holland SF en Wonderwaan zijn NCSF publicaties

Holland SF-website onderhouden door Simon Dekker

Holland SF - Wonderwaan Thuis in het vreemde

sciencefiction - fantasy - horror - fantastiek