Zhang Yimou; Curse of the Golden Flower
Met: Chow Yun Fat, Gong Li, Jay Chou, Liu Ye
114 minuten. Sony Pictures
foto’s (c) Sony Pictures
gerecenseerd door Tessel Bauduin voor Holland SF
De regisseur van de openingsceremonie van de Olympische Spelen 2008, in Peking, is
de Chinese filmmaker Zhang Yimou. Wie bekend is met zijn voorliefde voor het overdonderende
visuele spektakel en zijn buitengemeen symbolisch beladen gebruik van kleur kan zich
al in de handen wrijven: geweldig en onvergetelijk zal het worden. Aangezien Yimou
tegenwoordig staats-
Visueel is alles veel in de Curse. Dit maakt het drama van het verhaal in eerste instantie subtiel, maar als dit op een gegeven moment tot een climax komt, blijkt dat juist ondergeschikt: zulk beklemmend drama kan zoveel visuele afleiding node gebruiken. Zhang’s verhaal speelt zich af aan het Chinese keizerlijk hof in de tiende eeuw. Hoewel op historische feiten gebaseerd, heeft Zhang er een sprookje van gemaakt. Maar niet één naar de westerse leest. Sinds Disney loopt bij ons alles goed af; zelfs de kleine zeemeermin hoeft niet meer voor het schuim te vrezen. Prinsen zijn dapper, armlastige dames worden gered en gehuwd, iedereen gedraagt zich zo het hoort, leeft nog lang en gelukkig, en wij kunnen met een tevreden gevoel naar bed: zo de wereld is weer op orde en als je maar lang genoeg slaapt kust vanzelf een echte prins je wakker.
Zo niet bij Zhang Yimou. Eén voor één lopen zijn sprookjes en verhalen slecht af. Held en heldin krijgen elkaar niet, de liefde gaat roemloos ten onder en de hoofdpersoon of –personen komen nagenoeg altijd om het leven – of blijven in verbitterde eenzaamheid achter. Je gaat niet meer rustig slapen – en dat is maar beter ook, want Zhangs sprookjes zijn anders, verfrissend en ontluisterend en zetten aan tot nadenken. De spanning tussen Zhangs hoofdpersonen loopt vaak hoog op, waarmee een van zijn films al meer vertelt dan heel Disney’s corpus bij elkaar. In de Curse bereikt deze spanning een hoogtepunt. De keizer, de keizerin en hun zonen hunkeren allen naar liefde en begrip, maar het zeer stijve hofprotocol leidt alleen maar tot gevoelens van angst, haat, wreedheid en wraak. De visuele overdaad geeft gestalte aan de niet te ontsnappen beklemming en benauwing van het leven aan het hof – waarvan de enige uitlaatklep geweld lijkt en blijkt te zijn.
Vooral vrouwen worstelen in Zhangs films met de benauwende rollen die hun door anderen (mannen en maatschappelijke normen in het algemeen) worden opgelegd. Dat is hun kracht, hun echtheid, hun te bewonderen doorzettingsvermogen, maar ook hun tragiek: bij Zhang is er geen ontsnappen aan je rol. Sneeuwwitje is een tuttebel die zingend de vieze onderbroeken van de dwergen wast en alles passief ondergaat – maar ze trouwt wel met de prins. Zhangs muze Gong Li vecht voor de eigenheid van haar leven en voor zelfbeschikking, maar in Raise the Red Lantern, Shanghai Triad en nu in de Curse of the Golden Flower leidt dit alleen maar tot ellende; krankzinnigheid, verbanning en zelfs de dood. In de wereld van Zhang Yimou komt de voet van het patriarchaat met kracht op de sterke vrouw neer. In de Curse gaat de keizerin tot het uiterste; liever een zeer gewelddadige dood (ook voor vele anderen) dan ondergeschikt blijven. Daar kunnen feministen van de tweede golf nog wat van leren.
De tragiek van de personen, die haast als verdwaald door de pracht en praal van het paleis zwerven, wordt door zowel Chow Yun Fat (de keizer) als Gong Li (de keizerin) met een werkelijk verbluffende subtiliteit vertolkt. Hier geen schreeuwende ruzies, slaan met deuren en dat soort fratsen, maar beleefde rituele conversaties over de gezondheid. Met korte opmerkingen, zwijgen en verstrakkende gezichten komt de beklemmendheid naar voren. Allen zitten gevangen in hun rol, wat het zeer tragische en meeslepende einde de onafwendbaarheid van doem verleend. Ook voor de beschouwer is er geen ontsnappen aan.
Wie zich verheugt op de martial arts, zoals in Hero en Crouching Tiger, Hidden Dragon, zal fors moeten wachten – pas in de finale komt dit aan bod. Wie uitkijkt naar het tintelende kleurgebruik waarin elk hoofdstuk van het verhaal wordt uitgedrukt in een andere kleur en seizoen, zoals in Hero en in House of Flying Daggers, kan zich maar beter wapenen voor de kleuren en schittering die vanaf de eerste minuut onophoudelijk het netvlies bestoken. En wie klaar is voor Zhangs meest overdonderende melodrama tot op heden spoedde zich nu naar de bioscoop.
[Home] [HSF-
Alle inhoud (c) 2009 Holland SF & individuele schrijvers. Nadruk verboden.
Holland SF en Wonderwaan zijn NCSF publicaties
Holland SF-
Holland SF -
sciencefiction
-
